Орчин цагийн хотын асуудал

• Өдөр тутмын амьдралын орон зайн утга ба гэмшил

Анри Лөфевр (Henry Lefebvre)

“Орчин үеийн хотын өдөр тутмын амьдрал нь үйлдвэрлэлийн логикт захирагдсанаар хүний туршлага жигдэрч, өдөр тутмын амьдралыг илэрхийлэх хэв шинжүүд нь нэгэн хэвийн болж, эцэстээ туршлагууд нь давтагдсан, ижил төстэй зүйл болон хувирдаг. Үүний улмаас өдөр тутмын амьдрал дотор хүн хоорондын харилцааны хөгжилд ухралт бий болж, хүний өөрийн гэсэн өвөрмөц чанар бүдгэрэн алдагддаг” хэмээн тэмдэглэсэн байдаг.

Өөрөөр хэлбэл, механик болон материаллаг үйлдвэрлэлийн аргаар бүтээгдсэн нэгэн хэвийн, зохион байгуулалттай орчин нь бүх хүнд адилхан туршлага, дурсамж өгдөг орон зай болон хувирдаг гэсэн санаа юм. Энэ нь орчин цагийн архитектур ба хотын орон зайн талаарх шүүмжлэл, асуудлыг шийдвэрлэхэд чухал чиглүүлэг болно.

Өдөр тутмын амьдрал нь нэг өдөр, нэг өдрөөр үргэлжлэх энгийн үйл явц мэт боловч тухайн өдрийн дотор ч нийгмийн бүтцийн хэв маяг, хүн төрөлхтний түүхэн дадал, амьдралын арга барил шингэсэн байдаг.

Иймээс өдөр тутмын амьдрал бол янз бүрийн элементүүдийн харилцан нөлөө, зохицлын дунд бүрэлдэн тогтдог нэгдмэл бүтэц юм. Гэсэн ч энэ дунд өрнөх хувь хүний амьдралын хэв шинжүүдийг нэгэн жигд байдал, тогтвортой байдлаар хангаж байдаг суурь зарчим үргэлж үйлчилж байдаг гэсэн санааг Лөфевр онцолдог.

https://share.google/images/q1WZRWqZxvsuSAA5F

• Өдөр тутмын орон зайн хэв шинжийн тухай

Гэсэн хэдий ч орчин үеийн хотын өдөр тутмын амьдралын орон зайн хэв маяг нь хэвшмэл, нэгэн жигд шинжтэй бөгөөд энэ нь нэг талаас тогтсон дүрэм, зан үйлийг үнэнчээр дагаж мөрдөхийг шаардсан зорилтот орон зайг бий болгож ирсэнтэй холбоотой. Үүний үр дүнд өдөр тутмын амьдралын тасралтгүй давтагдлыг хадгалах орон зай нь тухайн газрын өвөрмөц шинж (place)-ийг бүдгэрүүлж, цаашлаад орон зайн онцлогт тулгуурласан нийгмийн харилцааг ихээхэн хязгаарласан байна.

Эдгээр асуудал нь сүүлийн үеийн нийгмийн ухаан болон хүн судлалын судалгаанд ч онцлон тэмдэглэгдэх болжээ. 20-р зууны хэвшмэл, нэгэн жигд амьдрах орчин нь хүний өөрийн гэсэн чөлөөт үйл ажиллагааг хязгаарлахаас гадна, нийгмийн бүрэлдэхүүн дотор хувь хүний онцгой чанарыг илэрхийлэх, тодотгох боломжийг зэрэг олгох ёстой гэсэн нийтлэг байр суурь ч бий болсон байна.

Орон зайн шинж - шал

Орон зай хэрхэн орон зай болох вэ?

Орон зай нь зааглах элементүүдээр дамжуулан зааглагдан ангилагдаж ОРОН ЗАЙ  болдог. Зааглах элементүүд нь биет болон биет бус (сэтгэл зүйн) зааглах элемент гэж ангилагдана. 

Биет  зааглах элементүүдэд хана/ тааз/ цонх/ шал орох ба биет бус зааглах элементэд гэрэл сүүдэр/ хөдөлгөөн/ харагдац/ өнгө болон материал зэрэг багтана. 

Биет  зааглах элемент

хана |  орон зайг хязгаарлан хүрээлдэг хамгийн хүчирхэг хэрэгсэл. Харагдацийг удирдан чиглүүлэх, хаах зэрэгт ашиглагдана. 

тааз |  дотор орон зайн харилцааны хэмжээг тохируулж орон зайн урсгалыг шийддэг.

цонх |  орон зайг өндрийг шийддэг хөндлөн элемент бөгөөд харагдах байдал нь хананаас сул ч ажиглагчид аюулгүй байдлыг өгнө. 

шал |  биет орон зайн суурь элемент, харагдах байдал нь  ажиглагчид аюулгүй байдлыг өгнө. 

Биет бус зааглах элемент

гэрэл сүүдэр | гэрлийн болон сүүдрийн чиглэлээс шалтгаалан сэтгэл зүйн хувьд дэс дараалал үүсгэдэг. (Толь ашиглан сэтгэл зүйд нөлөөллийг төрүүлж болно)  

хөдөлгөөн | хөдөлгөөний хугаралыг ашиглан орон зайн хэмжээний ойлголтын өөрчлөлтийг гаргаж болно.  

харагдац | харагдацын өөрчлөлтийг хөдөлгөөний өөрчлөлттэй хамт ашиглан нэвтрэх хүртээмжийг хянах, өндөр намаас шалтгаалсан босоо хэм дэх харагдацын ялгаагаар дэс дарааллыг тогтоодог.     

өнгө болон материал | өнгийг онцолсноор орон зайн олон талт байдлыг дэмжих, материалын өөрчлөлтөөр орон зай тус бүрийн онцлогийг бий болгох боломжтой.   

Архитектурын уг хэлбэр хаанаас үүссэн тухай сурвалжийг хайвал орон зайн шинжийн талаар тодорхойлолт хэрэгтэй. Орон зай нь зааглах элементүүдээр дамжуулан тодорхойлогдоно. 

Орон зайн шинж чанарыг шийддэг тодруулбал, орон зайг бүтээх аргууд дундаас хамгийн суурь элемент нь ШАЛ(floor- ёроол, хөрс)  юм. Шалгүйгээр орон зай үүсдэггүй бөгөөд үүнээс шал нь орон зайг ангилах хамгийн доод түвшиний шатлал юм. Орон зайн бүрдэл нь эндээс эхлэх ба архитектур мөн эндээс эхлэнэ. 

Байгалийн шал(хөрс)-ийн доорх зураг дээрх (а) өнгөн тал (б) масс 2 хэсгээс бүтэх ба энэ бүхлүүд нь нэг бол овоорсон нэг бол хонхойсон гадаргатай байна. 

Барилгын шал

a. The attached floor (наалдсан шал)

Уг шал нь газрын гадарга болон бат бөх суурийн мэдрэмжийг дамжуулна. бат бөх хөдлөшгүй ямар нэг зүйл. Үүнд дотор ба гадна талын холбоос нь нэг төвтэй бат бөх төвийг барисан байх ба дотор ба гадна ижил талаар ялгаатай талыг үгүйсгэн холбож нэгтгэнэ. Жишээ нь: Fallingwater F.L.Wright  

The attached floor

b. The detached floor (ангид шал)

ангид шал нь хөрс ба хүний ашиглах шал хооронд хуваагдаж биет өргөгдөн хөөрсөн мэт мэдрэмжийг өгнө. Холоос хархад барилга хөнгөн мэт мэдрэмжтэй. Жишээ нь: Edith Farnsworth House, Villa Savoye

The detached floor

c. The open floor (нээлттэй шал)

Нээлттэй шат нь нэвт, ойлт, дусгал, үелэх мэтийн 4 төрлийн онцлогтой. Энэ хэлбэр нь харагдах онцлогоос ихэд шалтгаална. Түүнчлэн дотор ба гадна орон зайг ажиглавал орон зайг томруулсан мэдрэмж өгдөг. 

The open floor

d. The sunken floor (хонхойн орсон шал)

Энэ хэлбэр нь нээлттэй шалнаас өөр, нэгэн түвшинд байх шалны тухай биш. Таталзлын хуулийг дагасан хөдөлгөөний концепцийг давхар агуулах ба биет үзэгдэлтэй шууд нүүр тулна. Жишээ нь: Дугуй театрийн дотор, Piazza del Campo

The sunken floor 

e. The rising floor (өргөгдсөн шал)

Уг шал нь дээш овойсон хэлбэртэйг хэлэх ба уг хэлбэрийг хөндлөн туулж орой дээр гарах үед бид доороос дээш чигэлсэн хүчийг мэдрэх боломжтой.  

The rising floor

Эх сурвалж: Thomas Thiis Evensen

Марио Ботта Намян Гэгээн Мариагийн нэгдлийн төлөөх залбирлын сүм(ярилцлага орчуулав)

Ярилцлага 1

"Архитектур ирээдүйг биш, агуу өнгөрсөн үеийг өөртөө агуулдаг. Агуу өнгөрсөн үе нь өнөөдөр бидэнд тулгарч буй асуудлуудыг (шийдвэрүүдийг) агуулдаг. Пабло Пикассогийн уран зураг, Генри Мурын баримал гэх мэт бүх агуу урлаг өнгөрсөн үеэс үндэслэдэг гэдгийг мартаж болохгүй."

"Архитектур гэдэг зүйл өөрөө дурсамжийн ойн орон зай байх ёстой"

Бота нь энгийн хэлбэртэй фасадтай барилгат уламжлал болон бүс нутгийн шинж чанарыг шингээдгээрээ алдартай. Түүний дэвшүүлсэн архитектурын чухал элементүүд нь "дурсамж" ба "таталцал" ...

"Таталцал" нь архитектур оршин тогтнох шалтгаан болдог. "Хичнээн хөөрч, нисч байгаа мэт байгаагаас үл хамааран архитектур нь эцсийн дүнд газарт бэхлэгдсэн биет гэдгийг анхаарах нь чухал. Эртний архитектурт таталцлын хүч маш чухал байсан."

Бота мөн гэрэл сүүдрийг ухаалгаар ашигладаг гэдгээрээ алдартай. "Гэрэл үнэ төлбөргүй тул гэрлийг ашиглан орон зайг бий болгож, дүрс үүсгэх нь үргэлж хөгжилтэй ажил байдаг... Гэрэл бол орон зайг ноёрхдог жинхэнэ элемент юм."

"Италийн Ром дахь Пантеоны жинхэнэ гайхамшиг нь тэнгэр өөд нээгдсэн (бөмбөг) дугуй цонхонд байдаг. Хэрэв энэ цонхыг хаах юм бол Пантеон оршин тогтнохоо болисонтой ижил."

Эх сурвалж: https://www.yna.co.kr/view/AKR20190409177400005

Лондон хотын хотжилт ба нийгмийн эрүүл мэнд

Английн аж үйлдвэржилтийн эрэн үед Лондон г.м томоохон хотуудад үүсэж байсан хамгийн ноцтой асуудал нь нийтийн эрүүл мэндийн асуудлууд байсан бөгөөд шалтгаан нь үйлдвэржилт, хотжилт зэргээс шалтгаалсан бүх төрлийн утаа болон усны ариун цэврээс шалтгаалсан халдварт өвчлөл байсан юм. Эдгээр үзэгдэл нь амьдарч байгаа орчин хэр чухал талаар цаашлаад бид яагаад хотыг төлөвлөн газар ашиглалтыг тогтоож хууль дүрмээр хотжихын чухлыг харуулж чадсан жишээнүүд билээ.  

1. Нийтийн эрүүл мэндийн тухай хууль(Public Health Act) 

Холер өвчин 

Энэ хуулийг санаачлагч архитектор Эдвин Чадвик нь ядуусын ариун цэврийн асуудлыг судалж 1842 онд тэрээр "Их Британийн хөдөлмөр эрхэлж буй хүн амын эрүүл ахуйн байдал" номоо хэвлүүлсэн байна. Энэ судалгаагаар иргэдийн эрүүл мэндэд зарцуулсан болон өвчлөлийн улмаас зарцуулах мөнгөн дүнг дараах байдлаар хэмнэх боломжтойг тодруулан засгийн газарт санал болгожээ. Үүнд:

• ус зайлуулах суваг, бохирын хангамжийг сайжруулах

• байшин, гудамж, зам дээрх бүх хог хаягдлыг зайлуулах

• ундны цэвэр усаар хангах

• тосгон болгонд эмнэлгийн ажилтан томилох зэрэг алхмыг санал болгосон ч засгийн газар нь дэмжээгүй байна. 

1848 онд холерын дахин хүчтэй дэгдэлт гарсны дараа засгийн газар арга хэмжээ авахаас өөр аргагүй болж, Нийгмийн эрүүл мэндийн тухай хуулийг баталсан байна. 

Дээрх арга хэмжээг хотын хэмжээнд эрчимжүүлэх шаардлага 1854 онд 3 дах холерийн тархалт гарснаар дахин батлагджээ. Энэ тархалтын талаар Лондон хотын ядуусын дүүргийн эмч Жон Сноу судалж, бохирдсон усыг холер өвчин дамжуулж байгааг нотолсон байна. Тэрээр Лондонгийн өвчний тархалтыг байршлаар нь судлахад тухайн бүс дэх худгын ойролцоо тохиолдлууд тасралтгүй бүртгэгдсэн байсныг илрүүлж. Үүнийг батлахын тулд тэрээр бохирдсон худгуудыг хааж худгын усан хангамжийг түр зогсоосноор өвчин тархлат намдсан байна.

2. Цэвэр агаарын тухай хууль (Clean Air Act)

Лондон смог

1952 оны 12 дугаар сарын 5-9 өдөр 

Лондон хотын зарим хэсэгт үзэгдэх орчин маш муудсан тул явган зорчигчид хөлөө харах боломжгүй... Олон хүмүүс зүгээр л зам дээр машинаа орхисон. .....Уушгины хатгалгаа, бронхит өвчнөөр нас барах, эмнэлэгт хэвтэх тохиолдол нэмэгдэж, ....үхэр сүрэг амьсгал боогдож үхсэн гэж мэдээлэв. Хэдийгээр манан тав хоног үргэлжилж, 12-р сарын 9-нд намжсан ч хэдэн долоо хоногийн дараа мэдээлсэн мэдээгээр 4000 орчим хүн нас барсан тухай мэдээлснээр ноцтой байдлыг ойлгосон. Утааны нөлөө удаан үргэлжилсэн боловч өнөөгийн тооцоогоор нас барсан хүний тоо 12,000 орчим байна... 

1956 онд Цэвэр агаарын тухай(Clean Air Act) хуулийг баталжээ. Уг актаар хотын хэмжээнд утаагүй бүсүүдийг байгуулж, ахуйн халаалт болон үйлдвэрийн зууханд нүүрс шатаахыг хязгаарласан. Түүгээр ч зогсохгүй орон сууцны эзэд байгалийн хий, цахилгаан гэх мэт халаалтын янз бүрийн эх үүсвэрт шилжих боломжийг олгох тэтгэлэгийг засгийн газраас  санал болгосон. Цэвэр агаарын тухай хууль нь байгаль орчны түүхэн дэх томоохон үйл явдал гэж тооцогддог бөгөөд энэ нь Их Британийн нийгмийн эрүүл мэндийг сайжруулахад тусалсан юм.(https://www.britannica.com/event/Great-Smog-of-London)

Хашааны тухай

Хашаа яагаад хэрэгтэй вэ?

Хашааны функц

Oлон хүн сууршисан хот газар хувийн эзэмшлээ тодорхойлох, хулгай, гэмт хэргээс биеэ гэр бүлээ хамгаалах, хувийн амьдралаа гудамжнаас(олон нийтээс) тусгайрлах г.м 

Хашааны тухай Солонгос ойлголт

1. Солонгос ид хотжилтын үед хашаанууд хулгай, гэмт хэрэг их үед нохой тэжээдэг байсан, мөн гаднаа ил жорлон, усны цооногтой. Орчин үед хотжилтоос шалтгаалан нохойг хашаанд биш гэрт ихэвчлэн тэжээдэг болсон. 
2. Хашааны дээд болон доод хэсэгт ногоон ургамал тавих(идэх ойр зуурын нарын ногоо бас тарина), хашаандаа хот газар бол ваартай ногоо тавих ч зарим тохиолдолд өргөн зайтай бол төрөл бүрийн амтлагч кимчи зэргийг вааранд дарж тавидаг. Айл болгон нэг ямар нэг байдлаар мод тарисан, ургамал ургуулсан байх нь элбэг. 
3. Солонгос нутаг газар нутаг жижиг тул иймэрхүү тусдаа байртай байна гэдэг маш чухал үл хөдлөх өмч болдог. ОСы дахин төлөвлөлт явагдах тохиолдолд зөрүү мөнгө гэж төлхөөргүй газрын үнэлгээ өндөр. Суурин нийгэм байсных өөрийн болгон тордож авахдаа сайн. Ус сайтай тул ямар ч ургамал, ногоо төвөггүй сайн ургах ба ногоо тарих нь энэ хүмүүст хийх ёстой ажлынх нь нэг. 
4. Солонгосын хувьд суурин соёлтой, өөрийн гэрийн урд талбайг коммунити үйл ажилллагаа их үүсдэг орон зай гэж үзхээс гадна, хашаанаас давсан гудамж талбайтай харилцах хөршийн холбоог чухалчилан авч үздэгээс шалтгаалан ихэвчлэн хүний цээжээр татах хэмжээний өндөртэй. 
5. Нөгөө талаас хашааг баридаг материал нь шавар блок байсан ба энэ нь хөрсөнд суухдаа муу, усанд эмтэрдэг тул өндөрлөх боломжгүй байсан зэрэг нь одоог хүртэл хашааны өндрийг энэ хэмжээний өндөртэй хадгалагдан үлдээсэн байна. 2010 оны үеэс хашаагүй болгох талаар журамлан хэд хэдэн хотын байршилд хувийн орон сууцны хашааг нураах хөдөлгөөн өрнүүлсэн боловч оршин суугчидын хувийн орон зайд хэт халдсан, тухгуй байдлыг үүсгэж байсан зэрэг нь иргэдэд таалагдсангүй. 

Seoul, Dongdaemun-gu

Хашааны тухай Монгол ойлголт

1. Ихэвчлэн иргэдийн нийгмээс мэдрэх сэтгэл зүйтэй холбоотой. Хуулгай, гэмт хэрэг их үед хашаа өндөрсөж нохой тэжээнэ, хашааны дээд ирмэг хурц төмөр ХАМГААЛАЛТТАЙ байна. 
2. Энэ нь гэр хороолол гэлтгүй Улаанбаатрын гэр болон орон сууцны хорооллоос гадна бүх л аймаг сумдад уламжлал болсон. Гэр хорооллын хашаан дотор нүхэн жорлон, амбар байх нь элбэг. Хотын төвийн хашаа ихээр үүссэн шалтгаан нь газар олголтын үед кадастрын дижитал бүртгэл давхарддаг чанартай биш, хашаа заавал барисан байхыг шаарддаг, түүнчлэн байгууллагын өмчийг хамгаалах, авто зогсоол, талбайг хянах зэрэг шалтгаанууд таамаглагдаж байгаа.
3. Шороон талбайтай, хөрсний бохирдол их тул шарилж ургана. Мод тарих нь маш ховор. Ногоо тарих нь бүүр ч ховор. Хуурай усны дутагдалтайгаас(ундны ус хүртэл худгаас авдаг) мөн нүүдэлчин соёлт иргэд тул энэ хашаа байшинд насаараа амьдрахгүй ба өөр нэг боломж олдвол хотын төврүү эсвэл тэр хавь дахин төлөвлөлтөнд орвол ОС-д орох хүсэл өндөртэйгээс шалтгаалдаг.   
4. Улаанбаатар хотын хамгийн анхны гэр хорооллын хашаа болох Гандангийн дэнж. Хүний биеийн өндрөөс ойролцоогоор 1.5 дахин давсан, Очбаярын хэлснээр морь унаж орж гарах хаалга зэргээс шалтгаалан хаалга өндөр, дагаад хашаа өндөрссөн байх магадлалтай. Бүхэл модыг уртааш хэлхэх байдлаар хашааг босгодгоос харьцангүй өндөр байх боломжтой.  
5. Сүүлийн үед Нийслэлээс хотын төвийн хашаа нураах талаар хөдөлгөөн эрчимтэй өрнүүлж байгаа. Зорилго нь явган зорчих орчныг сайжруулах, явган замын үргэжилсэн байдлыг бий болгох зэргээс гадна хотын өнгө үзэмжийг сайжруулах.  

Gandan Google

Zuragt Google

Khurd khoroolol

Zaisan Google

Munkh-Erdene Dembereltseren facebook

Хашааны асуудал

• Хотын төвд хашаалаад байгаа уул шалтгааныг төрөлжүүлэн илрүүлэх
• Хашааг хаана хийж болох хаана хийвэл болохгүй вэ зэрэг нэгдсэн шалгууртай болох, тэр шалгуур нь уг зорилго болох явган зам болон хотын замын сүлжээг дэмжих болхоос дан ганц өнгө үзэмж гэх нь иргэний хувийн өмчид халдсан, үндэслэл дутагталтай үйлдэл болж байна.   
• Хашаалж буй тохиолдолд хэр өндөр ямар материал байх талаар заавартай болгон мөрдүүлэх. Энэ нь ОС хороололд ихэвчлэн яригдах байх.
• гэр хороололд хөршийн холбоог сайжруулах, олон нийтийн талбай байраар хангах, дэд бүтэцжүүлэх нь дээрх хашаалах асуудлыг тодорхой хэмжээнд шийдэх боломжтой. 

Ян Гелийн агуу туршилт(Баримтат кино, агуулгын товч)

2013 онд болсон EBS 10 дахь удаагийн олон улсын баримтат киноны наадамд ирүүлсэн бүтээлүүдийн дунд <Ян Гелийн агуу туршилт> байсан ба энэ бүтээл нь Данийн архитектор, хот төлөвлөлтийн архитектор Ян Гель болон түүний хамтрагчдын хийсэн гайхалтай туршилтуудыг танилцуулсан маш сэтгэл хөдөлгөм баримтат кино юм.

Ян Гель 1971 онд "Life Between Buildings – Using Public Space" нэртэй ном хэвлүүлсэн. Тэрээр энэ номондоо барилга байгууламж гэхээсээ илүү барилга хоорондын зай, өөрөөр хэлбэл хотын орон зай, нийтийн орон зай чухал болохыг онцолсон байна.Копенгагены төсөл эрт 1960-аад оноос эхэлсэн. Өнөө үед эдгээр зүйлсийг энгийн зүйл гэж үздэг боловч автомашины хэрэглээг дэлгэрүүлэж байсан эрин үед маш шинэлэг санаа, адал явдал байв. Ян Гель бол машин, барилга байгууламж гэхээсээ илүү хүн, хотын орон зайг эрхэмлэдэг хотын мэргэжилтэн байсан бөгөөд энэ туршилтаараа Копенгагены иргэд болон дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа хүмүүсийн зүрх сэтгэлийг маш ихээр хөдөлгөж чадсан хүн юм.

<Ян Гелийн агуу туршилт>-ыг тэрээр болон түүний хамтран ажиллагсад дэлхийн өөр өөр хотуудад туршиж үзсэн бөгөөд үүнд дэлхийн хамгийн хурдацтай хөгжиж буй Хятадын  хотууд, Копенгаген, Нью-Йоркийн Манхэттэн, Австралийн Мельбурн, Бангладешийн Дака, Шинэ Зеландад Кристчерч зэрэг хотууд багтжээ. Түүнчлэн одоо биднээс асууж байна. Бидний одоо үед дасан зохицож амьдарч байгаа энэ амьдралын орчин хамгийн сайн нь мөн үү. Үнхээр сэтгэл хангалуун байна уу? Тэгээд дахин асууж байна. Танд үүнийг өөрчлөх бодол байна уу?

Киноны эхэнд Ян Гель нь Ле Корбюзье болон бусад модернист архитектор, хот төлөвлөлтийн мэргэжилтнүүдийг хатуу шүүмжилдэг. Гудамжаар явж байгаа хэнийг ч барьж аваад хотын дизайныг даатгасан ч модернистуудаас илүү хийх байсан гэж хатуухан дайрсан. Дараа нь уг кинонд өнгөрсөн үеийн модернистуудын өнгөрсөнд бүтээсэнтэй адил орон сууцны битүү ширэнгэ болон хувирч байгаа Хятадын хотуудын бодит байдлыг харуулсан байна. Гудамжинд уулзаж, мэнд ус мэдэлцэж, бараа бүтээгдэхүүн худалдан авч, харилцан яриа өрнүүлдэг байсан ч асар том бетон ширэнгэн үүрэнд дарагдаж, зурагт, ухаалаг утастай нөхөрлөж амьдарч буй ганцаардсан хэсэг бүлэг хүмүүсийг харуулсан байна.

Копенгаген, Манхэттен, Дака, Мельбурн хотуудад хийсэн туршилтууд ч бас сэтгэл хөдөлгөм. Бродвэйн замын хөдөлгөөнийг хааж, зорчих хэсгийг явган хүний ​​орон зай болгон хувиргах үед тэнд ямар үйл ажиллагаа өрнөсөн нь сонирхол татаж байна. Мельбурн хотын эзгүйрсэн арын гудамжууд кафетай, аюулгүй, эрч хүчтэй орон зай болж сэргэж буй түүх, Дака хотын иргэд автомашинаас илүү явган зорчигч, нийтийн тээврийг илүү анхаарч, бодлогоо өөрчлөхийг шаардсан түүхүүд ч бас тэмүүлэл, сэтгэл хөдлөлийг мэдрүүлж байна.

Киноны оргил үе бол 2011 онд болсон гэнэтийн газар хөдлөлтийн дараа Кристчерч хотын төв бараг бүхэлдээ сүйрсний дараа сэргээн босгосон түүх юм. Кристчерч хотод ирэхэд төслийг хариуцаж байсан Ян Гелийн хамтрагчид иргэдээс хамгийн түрүүнд асуусан асуулт бол "ямар хотыг хүсч байна вэ?" Кристчерч хотын 500,000 орчим хүн амаас 105,000 нь сэтгэгдэл илгээжээ. Иргэдийн санал бодол харилцан адилгүй байсан ч нягт нямбай дүн шинжилгээ хийснээр нийтлэг хариултыг олж авч чадсан байна. Тэр нь дөрвөн давхар хүрэхгүй нам давхрын хотыг иргэд хүсч байсан.

Зам дагуу дэлгүүрүүд эгнэж, хүмүүс сууж амардаг, хуучны дурсамж нь хадгалагдаж үлдсэн хот болоосой гэж иргэд хүсч байлаа. Гэвч иргэдийн хүсэлд нийцүүлэн хот байгуулдаггүй. Учир нь хот төлөвлөлтөд оролцож буй хөрөнгө оруулагч, хувийн хэвшил иргэдээсээ өөрөөр ашиг болох, өөрөөр хэлбэл өндөр хоттой болохыг хүсдэг.

Эцэст нь бодлого боловсруулагчид хэд хэд зөвлөлдөж, төлөвлөгөөгөө шинэчлэн боловсруулж, хотын өнгө төрхийг өөрчилсөн. Эцсийн буулт бол дунджаар 7 давхар хот юм. Кристчерч хотын иргэдийн тавны нэгээс илүү хувь нь шаардлагаа илэрхийлсэн тул тэд найдаж байсантай ойролцоо хоттой болж чаджээ. Иргэд хүчээ цуглуулж, дуу хоолойгоо өргөхгүй бол хот маань аж ахуйн нэгжүүдийн хүсэлд нийцүүлэн өөрчлөгдөнө гэдгийг <Ян Гелийн агуу туршилт> тодорхой өгүүлсэн.

Иргэд <амьдрахад таатай хот>-ыг хүсдэг ч компаниуд <зархад амархан хот>-ыг хүсдэг. Компаниуд амь насаараа дэнчин тавьж, хүссэн хот руугаа гүйдэг ч иргэд нь элсний ширхэг мэт чимээгүй, ажилдаа шамдан амьдардаг. Эцсийн дүндээ хот хэний хүсэл зоригоор өөрчлөгдөх вэ?

Сайн иргэд гэж хэн бэ? Ямар хотыг хүсэж байгаагаа тод илэрхийлэж мэддэг иргэд сайн иргэн биш үү? Сайхан хот гэж хаа ч байхгүй. Сайн иргэд амьдардаг газар сайхан хот болно. Иргэд таны гарт.

Эх бичвэр: Сөүл хотын Их сургуулийн проф Чон Сог

Орчуулга: Ариунжаргалан & Гүүгл орчуулга

Jan Gehl, The Human Scale 2013

part1: https://youtu.be/rKeeNswp54g

part2: https://youtu.be/6pGnx9_ujmI

part3: https://youtu.be/_zfxe2tKqXU

part4: https://youtu.be/cf9-ju70Vm4

part5: https://youtu.be/jFLT3TXxGA4

ИС-ийн багш нар ТАРХИ угаах нь зөв үү?!

МАЭ сонгууль гэж олон юм ярисан, нөгөө талаас их сургуульд багшилж байгаа залуу хүний хувьд 3 дах хэсэгт хариулмаар санагдав.

Манайхаар бол ИС ч бай арван жил ч бай багш нарыг нийтэд нь багш гэж дууддаг. Үнэндээ ИС багшийг профессор гэх нь зөв. Нийгмийн өөрчлөлт боловсролын салбараас эхлэх хэрэгтэй гэдгийг хэн бүр мэдэж бгаа. Одоогийн бидний байгаа бодит төрхийн толь энэ хүний бичсэн 3 дах хэсэгт ямар нэг шүүлтүүргүйгээр шингэн бичигдсэн нь тодорохой. 

Тэгвэл дээрх бичвэрт хариулахын тулд ИС гэж ямар газрыг хэлэх вэ гэдэг асуултаас эхлэх хэрэгтэй болж байна. Үүнд Александр Хумбольдт(Alexander Humboldt) профессорийн хариулт байдаг. Түүний тодорхойлсноор их сургууль профессор, оюутан гэсэн 2 үндсэн хэсгээс бүтэх ба бүх эрх мэдэл энэ 2 хүчинд ижил хуваагдах ёстой. ИС нь ардчилсан утопи орчныг бүрдүүлсэн идеал жижиг ертөнц байх ёстой бөгөөд оюутнууд энэ жижиг нийгэмд ардчилсан чөлөөт эрх тэгш байдлыг суралцан нийгэмд тэр үзлийг түгээх үүрэгтэй гэж тодорхойлсон байдаг.

Энэ үзэл нь 1968 оны хувьсгалаар(May68) дамжин Германы ИСд бодлогын шинчлэлт хийхдээ ИС-ийг дараах 3 шинжийг агуулсан байх хэрэгтэй гэж үзсэн. Үүнд 1) Ардчилсан системийг бүрдүүлсэн байх 2) Эрх мэдлийг сөрөн шүүмжлэх төв байх 3)Нийгмийн ёс зүйг хэрэгжүүлэн биелүүлэх. Өнөөдөр дээрх бүх 3 зүйлээр өөрийгөө өмөөрөх боломжтой боловч 2-р зүйлийг нарвийчлан тайлбарлах нь зөв болов уу гэж бодлоо. 

Эрх мэдэл гэдэг нь ямар нэг хүч болон баялагийг төлөөлж буй эрх ашиг гэсэн онцгой шинж чанартай байдаг. Харин их сургууль бол эрх мэдлийг шүүмжлэх үүрэгтэй төвийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Их сургууль бол үндсэндээ үнэнийг эрэлхийлэх газар бөгөөд ҮНЭН бол олон нийтийн нэгдсэн шинж чанар юм. Их сургуулийн англи нэр болох university гэдэг нь universality гэдэг үгээс гаралтай ба утгачилбал нийтийн заншил, нийтийн нэгдсэн шинж чанар(болор толь) гэх үгээр манай хэлэнд бууж байна. Эрх мэдлийн онцлог болон их сургуулийн гол зорилго хоорондоо тэрсэлдэх нь зүйн ёс бөгөөд  профессор гэдэг үгний англи нэр болох pro(урд тал) fess(хэлэх) or нь "нүүрэн дээр нь хэлэх" гэсэн үгнээс гаралтай ба гадны ИС-д профессоруудыг эрх мэдлийн дайралтаас нийгмээрээ хамгаалахын тулд tenure(албан тушаалаас нь халах боломжгүй) бодлогыг хэрэгжүүлдэг байна. 

Эцэст нь би бээр 1-т нийгмийн үнэнийг элэрхийлэх, ёс зүйг хэрэгжүүлэх зорилготой газар ажилладаг хүн 2-т миний мэргэжлийн салбар(архитектур, хот төлөвлөлт) тул энд дуу хоолой хүргэх, нөлөөлөл үзүүлэх нь зүйн хэрэг гэж бодож байна. Дээрх хүний тодорхойлсон багш хүний сурган хүмүүжүүлэх гэдэг агуулгийг дэндүү тачир нимгэнээр ойлгосон байдал болон багш хүний хүмүүжүүлэх ажлын нэг хэсэг болсон нөлөөллийн ажлыг тархи угаах зэргийн хэллэгээр бичсэн нь энэ бичвэрийг бичихэд нөлөөлсөн гол шалтгаан ба нийгэм дэх энэ андуурлыг залруулахыг хүслээ.

"Хан мөрөний өмнө хэсгийн үүсэл" баримтат киноны товчлол (1р хэсэг)

Kang 강(гол, мөрөн) nam 남(өмнө тал)

Өмнөд Солонгост Кангнам гэх газрын агуулж буй дүр төрх нь чадварлаг хүн ам, Солонгосын бүх мөнгөний тал, орчин цагийн түүх зэрэг болно. 

50 жилийн өмнө Кангнам нь Сөүлээс гадна байрших НЭРГҮЙ газар байсан.

..... зүгээр л голын өмнө тал(Кан- гол, мөрөн нам- өмнө тал)

Зай талбай өргөн тариан намгархаг талбай байсан ба ногоо, жимс тариалан бүтээгдхүүнээ Сөүлд нийлүүлдэг байсан. Одоогийн Жамшил хэсэг ялам жимс(Mulberries), Апкүжон лийрний мод их ургадагаараа алдартай байжээ.

Голоор хязгаарлагдсан байсан учраас Сөүл хүмүүс хол газар гэж боддог түүнчлэн тэнд амьдардаг иргэд нь завиар ажилдаа явж очдог байсан.

1963 оноос Сөүл газар нутгаа Хан мөрний өмнөх хэсэг рүү тэлснээр одоогийн Сондун-кү(Кангнам, Жамшил, Апкүжон) болон Ёондонпу- кү гэсэн 2 дүүргийг шинээр нэмсэн байна. 1975оноос Кангнам, Куанжин, Ёондонпу дүүрэг болон шинээр газрыг нь 2 байснаас 3 дүүрэгт хуваасан.

1971онд шинэ хотоор хөгжүүлж эхэлсэн. Хан мөрний өмнө талд байсан суурьшил дунд Ёондонпу хамгийн алдартай байсан бөгөөд шалтгаан нь нэгдсэн галт тэргийн вокзал байсантай холбоотой. Тэдгээрийг дагасан үйлдвэр, суурьшлын бүс хүртэл хөгжсөн байсан. Кангнам гэж нэршилээс өмнө хүмүүс голын өмнө талын бүх нутгийг Ёондонпу гэж нэрлэдэг байжээ. Тэр хэмжээнд Кангнам гэж дүүрэг хүмүүсд танил биш мэддэггүй газар байсан.

Тэгвэл яаж Кангнам өнөөгийн төрхөө олов?

Хамгийн энгийн шалтгаан бол хүн амын хэт хурдтай өсөлт юм. 1940 онд Сөүл хот 1сая гаран хүн амтай байсан бол тэр нь өссөөр 1960онд 2сая, 1970онд 5сая, метро тавиад Кангнамд шинэ хот байгуулж дууссан 1988 онд 10 сая болсон бас тэрийгээ дагасна тээврийн асар их ачаалалтай болсон.

Сөүлийн хүн ам ингэж өссөн шалтгаан нь 1960-70оны үеэс иргэд газар тариалан эрхлээд амьдрах боломжгүй болж эхэлсэн. Солонгосын үйлдвэрлэлийн гол салбар тариалан байсан бөгөөд тариалангийн салбарын нэг онцлог бол газар өөрөө хэмжээтэй байгаад бдг хэрнээ хүний тоо нэмэгдлээ гээд бүтээгдхүүний хэмжээ нэмэгдэхгүй нэг түвшинд тогтдог онцлогтой. Тэр тогтсон хэсгээс авхуулаад ажилгүйдэл үүсэж эхэлдэг. Дайны дараа хүн амын тоо эрс өссөн нь тариалангийн салбарын ажлын байр хомсдож хотруу хүмүүс ихээр нүүж ажиллах болсон байна.  

Энэ дунд ихэвчлэн ядуу амьдралтай айлын бага насны охидууд ихээр ирсэн(Хөвгүүд айлын голомт учраас нутагтаа үлддэг). Энэ охидууд үйлдвэр эсвэл заавал баян гэлтгүй айлд айлын үйлчлэгч их хийдэг байсан. Эдгээр хүмүүс хотын уулархаг газар хууль бус суурьшилд амьдарч эхэлсэн. Ямарч хүний амьдрах орчин нөхцөл бүрдээгүй газар амьдардаг байсан. Тэдгээрийг “сар дүүрэг” гэж хочилно.

1960 оны сүүлээр Америкийн ерөнхийлөгч Сөүлд айлчлах явцад нэгэн сэтгүүлч энэ дүүргийн зургийг санаандгүй авсан байж. Тухайн үеийн Америкд сурдаг байсан оюутнууд засгийн газартаа энэ талаар гомдол хүргүүлсэн байна. Агуулга нь: Ийм дүүргийн дүр төрх Амеркид харагдвал хүмүүс бид нарыг юу гэж бодох вэ? Энэ үеэс хотын өнгө төрхөнд анхаарал хандуулан “сар дүүрэг”үүдийг нурааж эхэлсэн байна. Хөгжүүлэх явцад 120,000 хүнийг Сөүлийн ойролцоох газарт нүүлгэсэн боловч майханаас өөр дэд бүтэц, байргүй, хүмүүс амьдрах ямарч нөхцөлгүй байсан учраас том хэмжээний бослого гарсан. Энэ байдлаас үүдэн засгийн газар шинэ суурьшил байгуулах байршил хайж эхэлсэн.

Бас нэг өөр шалтгаан нь улсын аюулгүй байдалтай шууд холбогдсон ба Хойд Солонгосын хилээс маш ойрхон байршилд Солонгосын хүн ам ихээр бөөгнөрч байсан нь дайн дахин эхэлвэл Өмнөд Солонгос сүйрч магадгүй гэсэн айдастай холбогдожээ. Хойд Солонгос нь 1950-60он хүртэл тагнуул явуулах, бослого гаргах зэргийн үйл ажиллагааг хийдэг байсан бол 1960-75оны хооронд Вьетнамын дайн гарч Амеркийн өмнөөс Өмнөд Солонгос цэргүүдээ Вьетнамын дайнд явуулж эхэлсэн ба Хойд Солонгос Хойд Вьетнамд мөн адил цэрэг явуулах гэсэн боловч Солнгосын баруун талд Америкийн цэргийн бааз байгаагаас болон цэрэг явуулах боломжгүй байжээ. Харин Өмнөд Солонгостой жижиг том сөргөөн үүсгэж эхлүүл Өмнөд Солонгосд аюулгүй байдал алдагдан Вьетнамын дайнд цэрэг явуулах боломжгүй болно гэж таамагласанаар асуудал үүсэж эхэлсэн байна. Тэр олон дайралт, үйл явдлуудаас болж Өмнөд Солонгосчууд ихэд түгшсэн. 1950 оны 2 Солонгосын дайн завсарлаад удаагүй байхад дахиад дайн дэгдэнэ гэдэг нь үнхээр тэвчишгүй траума болж Солонгосын нийгэмд үлдсэн байна. Дайны үеэр Хан мөрний өмнө тал руу дайжих үед Хан мөрөн гатлах гүүр нурж завиар гаталж байсан ба дараахан нь Хан мөрөн гатлах зөвшөөрлийн бичиг байж байж гол гаталж байжээ. ГОЛ ГАТЛАХ гэдэг үг өөрөө энэ үеэс маш олон хүнд хүн утгатай болсон байна.

Бас нэг өөр шалтгаан нь газрын үнэ юм. Хан мөрөний хойд хэсэг нь 600 гаран жил хүмүүс суурьшин амьдарч ирсэн хот учраас шинэ хот байгуулах тохиолдолд газрыг худалдан авах хөрөнгө хэрэг болно, түүнчлэн том хэмжээний газар хэрэгтэй болсон зэрэг нь тухайн үед хоосон хямд газар байсан Хан мөрөний өмнө хэсэг сонгогдоход нөлөөлсөн байна. Угаас хоосон талбай учир сургууль, орон сууц, зам зэргийг тавихад маш амархан, түүнчлэн гүүр л тавихад Сөүлтэй ойрхон байршил гэдэг нь давуу тал байж. 1973 онд Хан мөрөний урсгал, ундны усны нөөцийн тулд далан тависан нь ч нөлөөлжээ. 

Эцэст нь хамгийн том шалтгаан бол Засгийн газраас улс төрийн зориулалтаар ашиглах хөрөнгө үүсгэхэд энэ газар маш ашигтай болсон. Угаас ЗГ хот байгуулалтын төлөвлөгөөг гаргадаг учраас хямд газрыг их хэмжээгээр худалдан авч дэд бүтэцжүүлээд хувийн хэвшилд зархад тэр дундаас гарах мөнгөний хэмжээ нь маш боломжийн сонгуулийн хөрөнгө болсон байна. 1971 онд 2 намын өрсөлдөгчид ширүүн өрсөлдөөнтэй хүч тэнцүү байсан нь сонгуулийн хөрөнгө ихээр шаардагдсан нэг хүчин зүйл болсон. Тухайн үеийн Сөүл хотын удирдлага байсан төрийн албан хаагч хот хөгжүүлэх нэрийдлээр Хан мөрний өмнө хэсэгт их хэмжээний (99га) талбайг хямд үнээр худалдан авч эргүүлж зархад 2 тэрбум воны цэвэр ашиг гарсан ба энэ мөнгийг эрх баригч намаас сонгуульд ашиглах нэрийдлээр авсан гэдэг баримт үлдсэн байдаг.

Газар доорх хот байгуулалт 1- Зам тээвэр

Яагаад газар доорх хотыг? 

Дэлхий даяар хүн амын өсөлт хурдсан хотжилт нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан хотын газрыг өндөр ашигтай ашиглах аргыг хайж байгаа ба түүний нэг нь газар доорх орон зайг хөгжүүлэх арга болж байна. 

- газрын зоорин орон зайн тогтмол температур, чийгшил, газар хөдлөлтөд тэвчээртэй байдал, хаалттай байдал, тусгаарлалт сайтай зэргийн онцлогийг ашиглан барилга байгууламжийн бүтээн байгуулалт эсвэл авто замын бөглөрөл мэтийн газрын гадарх орон зайг газрын зооринд тараан байршуулах боломжтой

- түүнчлэн зоорин орон зайн аюулгүй байдлыг нэмэгдүүлэх технологи болон хуучирсан байгууламжуудын тогтвортой байдал зэргийг хангах технологийг хөгжүүлэх нь чухал болж байна 

Зоорин орон зайн ашиглалтын зорилго болон аргаас шалтгаалан зоорин давхрын зам тээвэр, зоорин давхрын амьдрах орон зайн технологи, том хэмжээний зоорь агуулах, зоорин байгууламжийн аюулгүй байдал, ашиглалтын менежментийн технологийг судлан хөгжүүлэх шаардлагатай болж байна. 

-Замын түгжрэлийг бууруулах, газар дээр тав тухтай орон зайг бий болгох зорилгоор хотын төвийн хэсгийн автозамын хөдөлгөөнийг зоорин давхарт байгуулж, одоо байгаа барилга байгууламжид нөлөөлөх нөлөөллийг багасгахын тулд дрон/ICT/hyperloop зэрэг шинэ технологиудыг барилгын технологитой хослуулсан технологийг боловсруулж байна. 

-Зэргэлдээх барилгууд харилцан эсвэл газар дээрх явган замын системийг газар доор холбон гурван хэмжээст сүлжээг газар доорх хотоор төлөвлөх, тэгснээр газрын ил давхрага дах хотын орон зайг архитектурын зураглалын аргаар эдийн засгийн эрчимтэй цэг, соёл амралтын орон зай болгон төлөвлөн ашиглах  

- Тогтмол температур, чийгшил, газар хөдлөлтөд тэсвэртэй байдал, хаалттай байдал, тусгаарлалт сайтай зэрэг газар доорхи орон зайн онцлогуудыг ашиглан аюлгүй орчинг шаарддаг эрчим хүч хадгалах, боловсруулах орон зай эсвэл хаягдал хадгалах устгах гэх мэт байгууламж болгон ашиглах 

- Дээрхийн тулд хот суурин газрын малтлагын улмаас хөрсний суулт үүсэх механизмыг тодорхойлох, эрсдэлийг урьдчилан таамаглах, үнэлэх технологийг хөгжүүлэх шаардлагатай байна.

Дэлхийн даяар мега хотуудын хэт ачаалалыг шийдвэрлэхийн тулд газар доорхи орон зайг гурван хэмжээстээр хөгжүүлэх, өргөн цар хүрээтэй, гүнзгий, олон үйлдэлт газар доорх орон зайн бодлогыг хэрэгжүүлж, бүтээн байгуулж байна.

1. Газар доорх зам тээвэр 

Замын түгжрэлийг сааруулж, газар дээрх орон зайг чөлөөлөх үүднээс хотын төвийн замуудыг газар доор хийж, одоо байгаа барилга байгууламжийн нөлөөлөх нөлөөг багасгахын тулдах барих технологийг ашигласан.

1. АНУ-Бостон

Big-Dig төсөл ('82~'07) нь 21-р зууны хамгийн том тээврийн дэд бүтцийн төсөл бөгөөд Бостон хотын төвд гүүрэн давхар замуудыг буулгаж, газаар доорх зам барих аргаар замын түгжрэлийн ноцтой асуудлыг шийдсэн.

Хотын хурдны зам болох I-93-ийн газар доорх хурдны замын сүлжээг барьсны дараа 2,57 км урт тунелийг freezing method ашиглан хөдөлгөгч хонгил, Steel Box, Immersed Tunnel ашиглан барьжээ.

Ажилдаа ирж очих цагийг бууруулснаар жилдээ 2 сая долларын цаг хугацаа, шатахууны зардал хэмнэгдэж, 110,000 орчим м2 талбайд том хэмжээний цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулснаар нүүрстөрөгчийн дутуу ислийг 12%-иар бууруулсан байна.

Boston Big Dig, Central Artery / Tunnel Project, Massachusetts

2. АНУ-Сиэтл

Хамгийн том олон хэсэгтэй хоёр давхар хонгил болох Аляскийн зам(Alaskan way Viaduct and Seawell Replacement) төслийн хүрээнд хүрээлэн буй орчныг гэмтээх, замын хөдөлгөөнд саад учруулахгүйн тулд том диаметртэй TBM малталт ашиглан хонгил барьсан ('07~'19).

Alaskan way Viaduct and Seawell Replacement

3. Франц 

Дуплекс A86 замыг ('90~'11) Парис хотын гаднах тойрог замийг замын эргэн тойрны хүрээлэн буй соёлын үнэт зүйлсийг хамгаалахын тулд газар доорхи 2 давхар хонгилоор төлөвлөсөн 

Версалийн ордны ойролцоох том хэмжээний ногоон байгууламж, түүхэн дурсгалт газруудыг хамгаалах зорилгоор газар доор оруулсан ба том оврын болон суудлын автомашины галын эрчим зэргийг харгалзан давхар хонгилоор төлөвлөсөн

Tunnel Duplex A86

4. Испани

Мадридын M30 зам нь тухайн үеийн хамгийн урт хотын туннелийн төсөл байсан (нийт урт нь 99.5 км) бөгөөд TBM (Tunnel Boring Machine) технологийг ашиглан 3 жилийн дотор баригдсан ('04~'07)

Өдөрт 200,000 автомашинаас ялгарч буй бохирдуулагч бодисын 90%-ийг зайлуулж, цаашдын 30 жилд зорчих хугацааг 78 саяар хэмнэж, зам тээврийн ослыг 45%-иар бууруулсан, 1 сая ам.метрээс их цэцэрлэгт хүрээлэнгийн талбайг чөлөөлсөн.

Madrid M30

5. Малайз 

Куала Лумпурын SMART* Төсөл (’03~’10) үерийн гамшигаас урьдчилан сэргийлэх, хурдацтай өсөн нэмэгдэж буй замын хөдөлгөөнийг шийдвэрлэх зорилгоор олон зорилтот 13.2м диаметртэй зоорин хонгил барьжээ.  TBM (Tunnel Boring Machine) технологийг ашигласан.

SMART tunnel

I горим хэвийн, II горим дунд зэргийн үер, III горим их хэмжээний үер болж, гүний гарц бохирын хонгил болон хувирах үед ажиллана.

6. Их Британи 

Лондонгийн Силвэр таун бүсийг Гринвич бүстэй холбохын тулд Темза голын доод хэсгээр дамжин өнгөрөх автомашины хонгилын төслийг эхлүүлсэн (2019~'25) бөгөөд Их Британийн хамгийн том авто замын туннель болхоор байна.

Silvertown Tunnel

7. Солонгос-Сөүл 

Собү хурдны замд 4 эгнээ бүхий 10.33 км урт туннелийг IoT технологийг ашиглан бариж байна (2021 онд ашиглалтад орох төлөвтэй байна)

Собү 

8. Солонгос-Борёонг 

Борёонг далайн доорх туннель (2021 онд ашиглалтад орно) нь дэлхийн хамгийн урт 5 дахь туннель юм. NATM(New Austrian Tunneling Method)-ийг ашиглаж байна.

Boryeong Undersea Tunnel

9. Солонгос- Сөүл

Сөүл хотын Каннам дүүрэгт нэгдүгээр зэргийн авто замын сүлжээн 600м-ийг 2027 он хүртэл газар доор байршуулах ажил хийгдэж эхэлсэн. Метроны 2 болон 9р шугамтай огтолцож бгаа хэсэгт орон нутгийн автобус зогсоолоос гадна хурдны галт тэрэг зэрэг нэгдсэн тээврийн терминал болох ба газрын гадаргуун түвшинд олон нийтийн цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулахаар төлөвлөжээ.

COEX 

10. АНУ 

Илон Маск замын түгжрэлийн асуудлыг шийдэхийн тулд газар доорх өрөмдлөгийн ажил хийх Boring компанийг байгуулж, Hyperloop*-ийн судалгаатай холбосон.

hyperloop

Эх сурвалж: 지하공간 개발동향, 2019